Hervormde Kerk Sprang-Capelle

et in 1728 door Thomas Houben voor de Waalse kerk in Dordrecht gebouwde orgel werd in 1869 in Sprang geplaatst. Houben uit Ratingen (D) was een leerling van Peter Weidtman. De dubbele lijsten tussen onder- en bovenkas en het hoekige front zijn hierbij herkenbaar. Houben bouwde het orgel in Dordrecht met hoofd- en rugwerk en aangehangen pedaal. Twee jaar na oplevering voegde Houben een Cimbal toe aan het hoofdwerk. Door zowel Rudolph Garrels (1738) als Jacob François Moreau (1743) werden herstelwerkzaamheden uitgevoerd. In de jaren 1771-1795 had Hendrik Hermanus Hess het orgel in onderhoud. In 1778 bracht hij nieuwe handklavieren aan en een gehalveerde manuaalkoppel, alsmede de Fagot 8 vt.

.J. Geerkens wijzigde het orgel in 1804 drastisch. Hij verwijderde het rugwerk en plaatste het pijpwerk daarvan op nieuwe laden in de onderkas als onderpositief. Hiertoe verbreedde hij de onderkas tot de breedte van de bovenkas van het hoofdwerk. Tevens liet hij de Mixtuur van het vroegere rugwerk vervallen. In deze vorm werd het orgel in 1869 in de kerk in Sprang geplaatst. Het daar eerder in 1807 door Van Gelder geleverde orgel werd verkocht aan de Gasthuiskerk in Middelburg.

oor zover bekend vonden er tot 1953 geen bijzondere wijzigingen plaats aan het orgel. In dat jaar werd het orgel in verband met de toen komende kerkrestauratie gedemonteerd door D.A. Flentrop.

n 1958 restaureerde Flentrop het orgel en breidde het uit met een vrij pedaal. Hierbij werd onder meer de Prestant 8 vt disc. gebruikt voor een 2-voets koor in de Ruispijp 3 st van het pedaal. Bij deze restauratie werd een nieuwe lade voor het hoofdwerk gemaakt als kopie van de oude lade. Ook werd een nieuwe windvoorziening inclusief nieuwe kanalen aangebracht. De c- en cislade van het onderpositief alsmede klavieren en mechanieken werden gerestaureerd. Een nieuw pedaalklavier werd aangebracht, terwijl ook nieuwe registerknoppen werden vervaardigd. Voor een betere uitspraak van het onderpositief werden in de onderkas openingen aangebracht. Op het hoofdwerk werd de samenstelling van de Mixtuur gewijzigd en een Scherp 3-4 st toegevoegd. Op het onderpositief werd de Prestant disc. 8 vt vervangen door een Mixtuur. De kas werd in de huidige kleur geschilderd.

lannen voor de restauratie van het orgel werden aanvankelijk begeleid door Jan Jongepier. Dit adviseurschap heeft hij overgedragen aan ir. Henk Kooiker, die de restauratie heeft begeleid. De subsidie van het rijk hiertoe werd in het voorjaar 2008 verstrekt.

et aanzien van het orgel is bij restauratie van 2009/2010 ook onder handen genomen en zo veel mogelijk teruggebracht naar de situatie van 1728, het bouwjaar van het orgel. Het meest in het oog springend daarbij is dat de witte kleur heeft plaats gemaakt voor roodpallissander. De kleurstelling Sprang is een gevolg van het kleurenonderzoek van adviseur Henk Kooiker en de wens/eis van de rijksdienst de situatie 1804 Geerkens of 1728 Houben als uitgangspunt te nemen. Uit de gemaakte kleurtrappen op diverse plaatsen op de kas en op twee plaatsen van snijwerk en de engelenkopjes blijkt: de engelenkopjes zijn altijd gebroken wit geweest, ook met UV en andere lampen is daarop geen enkel spoor van vergulden gevonden. Er is op het snijwerk wel enig verguldwerk geweest. Ook lijken er gouden biezen op horizontale lijsten te zijn geweest. Om zeker te zijn is e.e.a. ook nog door een schilderwerkexpert bekeken, met hetzelfde resultaat.

a 16 maanden restauratie door Flentrop Orgelbouw werd op zaterdag 13 november het Houben-orgel weer officieel overgedragen aan het College van Rentmeesters van de Hervormde gemeente van Sprang. Het orgel werd in zijn volle luister ten gehore gebracht door Margreeth Chr. de Jong, kerkmusicus van de Nieuwe Kerk te Middelburg.

Bouwer:
Thomas Houben, 1728

Wijzigingen:
P.J. Geerkens, 1804

Restauratie:
D.A. Flentrop, 1958

Restauratie:
Flentrop Orgelbouw, 2010

Dispositie groot orgel

Hoofdwerk

Prestant 8′
Bourdon 16′
Holpijp 8′
Fluyt travers 8′ D
Octaef 4′
Fluyt 4′
Quint octaef 3′
Super octaef 2′
Flajolet 2′
Cornet 4 st D
Mixtuijr 3-4 st
Cymbal
Trompet 8′ B/D

Onderpositief

Holpijp 8′
Prestant 8′ D
Prestant 4′
Fluyt 4′
Nasat 3′
Octaef 2′
Sexquialter 2 st D
Basson 8′
Tremulant

Pedaal

Bourdon 16′
Prestant 8′
Octaef 4′
Basuyn 16′
Trompet 8′
Claron 4′

Koppelingen

Manuaalkoppel Bas/Disc.
Pedaalkoppel aan Hoofdwerk
Tremulant (opliggend) gehele werk
Tremulant (inliggend) Onderpositief
WD 75mm
Omvang manualen: C-c’’’
Omvang pedaal: C-d1

Systeem: mechanisch